ALEVSIZDIRMAZLIK TEST ISTASYONU YONETMELIGI
(19.09.1973 gün, 14660 sayılı Resmi Gazete)
GENEL HÜKÜMLER
1) AMAÇ ve KAPSAM:
Amaç; metan gazı, petrol ve aseton buharı gibi işçi sağlığı ve hayatı ile ilgili tehlike yaratan ve patlama tehlikesi doğurabilecek atmosferleri bulunan, maden ocakları, petrol rafineleri vb. gibi iş yerlerinde kullanılacak olan elektrikli cihazları test edip, bunlara sertifika vermek üzere kurulan "Alevsızdırmazlık Test İstasyonu" nun çalışmalarını düzenlemektir.
2) KURULUŞ:
Alevsızdırmazlık Test İstasyonu T.C.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - Maden İşleri Genel Müdürlüğüne bağlı olarak kurulmuş olup merkezi Zonguldak' tadır.
3) SERTİFİKA:
Maden ocakları, petrol rafineleri vb.şartları haiz işyerlerinde kullanılmak üzere imal olunmuş elektrikli cihazların "Alevsızdırmazlık Test İstasyonu" nda yapılacak kontrol ve testleri sonucunda istenilen şartları gerçeklediğinin ortaya çıkmasından sonra, bu imalatçı veya onun ticari mümessil veya müşterilerine bu durumu belirten ve T.C.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - Maden İşleri Genel Müdürlüğünce onaylanan bir "Sertifika" verilir.Verilmiş bulunan sertifikaların geriye alınması ise yine T.C.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - Maden İşleri Genel Müdürlüğünün yetkisi dahilindedir.
4) LİSANS:
Alevsızdırmazlığı ya da kendiliğinden emniyetliliği bir sertifika ile onaylanan bir elektrikli cihaz veya devresi üzerine basılacak olan işaretin kullanılması için ayrıca bir "lisans" alınması gerekir.
5) ÜCRETLER:
Alevsızdırmazlık ve kendiliğinden emniyetlilik testlerinin yapımı ve testler sonucu sertifika verilmesi ve lisansın kullanılması ücrete tabi olup, ücretlerin hesaplanma tarzı ve ödeme şekil ve yeri "teknik ve idari hükümler" bölümünde belirtilmiştir.
6) STANDARTLAR:
Alevsızdırmaz ve kendiliğinden emniyetli elektrik cihaz ve devrelerinin testleri için uyulması gereken standartlar "British Standards Institution" un standartları olup, bu konuda herhangi bir Türk standardı yayınlandığında mütekabil İngiliz standardı yürürlükten kalkmış sayılacaktır. Diğer yandan herhangi bir tarihte yürürlükte bulunan bir standart kaldırıldığı ve/veya bir yenisi ile değiştirildiğinde, bu yönetmelikte o standarda yapılan atıflar da yenisi ile değişmiş sayılır.
7) DİĞER HUSUSLAR:
Test ve sertifika için yapılacak müracaatların şekli, müracaatçıların vecibeleri, test usulleri, müracaatçıların atelyesindeki kontroller, sertifika ve lisansların kullanılması ve geri alınması ile ilgili hususlar yönetmeliğin "Teknik ve İdari Şartlar " bölümünde açıklamalı olarak verilmiştir.
ALEVSIZDIRMAZ ELEKTRİKLİ CİHAZLARIN TESTLERİ VE SERTİFİKA İŞLEMLERİ
8-)TANIMLAR:
a) Elektrik cihazlarının alevsızdırmaz muhafazaları için, bundan sonra "test yetkilisi" adıyla anılacak olan "Test İstasyonu Müdürlüğü", muhafazaların İngiliz standartlarındaki "alevsızdırmaz" tarifine uyup uymadığını kontrol ettirmek maksadıyla bu yönetmelikteki şartlar uyarınca cihazları hazırlatır.
b) Kolay müracaat için, halen yürürlükte bulunan 4683:part2: 1971 nolu İngiliz standardının alevsızdırmaz muhafaza tarifi bu tarife eklenmiş notlar ile birlikte bu yönetmeliğin Ek 1 kısmına ilave olmuştur.
c) Test için müracaat,
bundan sonra "müracaatçı" adıyla anılacak olan imalatçı firma veya onun
güvenilir ticari şubeleri; bu müracaatı yazılı olarak Test İstasyonu Müdürlüğüne
tevdi ettikleri tarihten itibaren geçerli olmak üzere dikkate
alınacaktır.
d) 1, 2A, 2B ve 2C
grubu muhafazalar için maksimum açıklık veya çapsal kleranslar, çeşitli muhafaza
hacmi değerleri için , gerekli diğer sınıflandırmalarla beraber, BS 4683;
Part2:1971 standardından alınarak, bu yönetmeliğin Ek 2'si olarak, ilave
olmuştur.
9) TEST İÇİN MÜRACAAT;
a) Herhangi bir cihaz
Test İstasyonuna gönderilmeden önce "T.C.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,
Maden İşleri Genel Müdürlüğü, Alevsızdırmazlık Test İstasyonu Müdürlüğü, Üzülmez
Caddesi,Zonguldak" adresine yazılı olarak ve Ek 3'de belirtilen formlar
doldurularak müracaat edilmelidir.Müracaat formuna, cihaz resimlerinin (1)
kopyası da eklenmiş olmalıdır.(İstenilen resimlerin hazırlanması hakkında notlar
için Ek 5'e bakınız)
b) Bundan sonra
belirtilmiş olan istisnalar hariç, hem boyut ve tipleri değişik ve hem de
nominal değerlerinde değişiklikler olan her ayrı cihaaz için ayrı bir müracaat
gereklidir.Ancak bu nominal değer değişikleri ve makaniği parçalar kadar
elektrikli bileşenlerde olabilecek farklar, ana muhafazaya etkide bulunmuyorsa
bütün cihazlar için bir tek müracaat yeterlidir.
Eğer dış
çapları birbirinden farklı ve rotor uzunlukları eşit veya eşit olmayan, "aynı
güç kademesindeki" motorların testi isteniyorsa, bu istekler tek bir müracaat
formu içinde toplanabilir.Bir grup içinde, test için seçilecek cihaz sayısı Ek 6
da gösterilmiştir.
c) Eğer bir dizayn veya
konstrüksiyonu değiştirmek veya herhangi bir bakımdan cihazın nominal değer ve
kullanma maksadında değişiklik yapılmak isteniyorsa; bütün değişikliği açıklayan
malumatla beraber ilave bir sertifika almak için müracaat
yapılmalıdır.Değişiklik, temelli bir tadilatı gerektiriyorsa müracaat bir
resimle beraber yapılmalıdır.
İki veya
daha fazla tipteki cihazın değişiklikleri müşterek olduğu takdirde bunlara,
değişiklikleri ve bu tatbikatın gayesini açıklayan bir tek "ilave sertifika"
verilebilir.
d) Eğer evvelce
sertifika alınan cihazların sertifikasının kapsamına giren diğer bir grup cihaz
için de sertifika alınmak istenilirse; mevcut olabilecek değişiklikleri ve
müsaade edilebilir açıklık(klerans) ölçülerini gösteren bir resimle beraber,
orijinal müracaatta kullanılan form doldurularak müracaat
yapılmalıdır.
e) Eğer 3. grup
muvakkat rapora sahip bir müracaatçı, onun yerine 3.grup sertifika almak
isterse, yapılmış olabilecek bütün değişikleri ve müsaade edilebilir
açıklık (klerans) ölçülerini gösteren bir resimle beraber müracaat
etmelidir.
f) Bir müracaat cihaz
Test İstasyonuna gönderilmeden önce herhangi bir işlem kademesinde geri
alınabilir ise de, "test yetkilisi" ileride vaki olabilecek bir ihtiyaç
sebebiyle, müracaat gayesiyle gönderilmiş bulunan resim ve diğer malumatı tutmak
hakkına sahiptir.
g) Herhangi bir sebeple
geri çevrilmiş bir dizayn yerine geri çevirme tarihinden itibaren 6 ay içinde
ıslah edilmiş ve kabul edilebilir bir dizayn gönderilmediği takdirde müracaat
geri alınmış sayılacaktır.
h) Kabul tarihinden
itibaren, kabul edilen dizayn cinsine uyan örnek bir cihaz (prototip) 6 ay
içinde İstasyona gönderilmediği takdirde müracaat yine terkedilmiş
sayılacaktır.
10) CİHAZLARIN KONSTRÜKSİYONU:
Cihazların konstrüksiyonu yürürlükte bulunan 4683/2 - 1971 British Standart (Bundan sonra B.S. kısaltmasıyla anılacaktır) ın isteklerini karşılayacak şekilde olmalıdır.Bu hüküm aynı zamanda, cihazın elektriki özellik ve nominal değerlerinin, performansının, adı geçen standardın öngördüğü şartlar altında olmayacağını da ifade eder.Test için müracaat yapıldığı zaman, bu uygunluğun yazılı olarak ifadesi gerekmektedir.(Bak Ek 3)Cihazın bütün parçalarından birisinin nominalleri ve performansına ilişkin B.S. mevcut değilse; müracaatçı İstasyona kendi spesifikasyonlarını tevdi etmelidir.
11) İLK MUAYENELER:
a) Müracaat sırasında
izah edilen dizayn ve verilen resimler dikkatle incelenecek, eğer gözle yapılan
bu incelemede bütün şartların yerine getirildiği sonucuna varılırsa, cihazın ve
test ücretinin gönderilmesine ilişkin talimat müracaatçıya
bildirilecektir.
b) Teklif edilen dizayn
"kabul edilebilir" değilse, eksiklik ya da kusurlar müracaatçıya bildirilecek ve
düzeltilmesi istenecektir.
12) CİHAZIN TESTE HAZIRLANMASI:
a) Cihaz testi için
kabul edildiğinde, test donanımının cihaza bağlanabilmesi için delik v.s. ye
ihtiyaç varsa, işaretlenmiş resimler veya diğer bir yolla bunları yapması için
gerekli talimat müracaatçıya bildirilecektir.Bu şekilde işaretlenmiş bulunan
resimler, cihaz istasyona gönderildiğinde, cihazla beraber
bulundurulacaktır.
b) Eğer dizayn,
sertifika verilecek durumda kabul edilmişse ve numune olarak
istasyona tevdi edilmiş cihazın da sertifika almış bir cihaz gibi kullanılması
arzu ediliyorsa test gayesiyle delinmiş delikler önce bir vida ile kapatıp ondan
sonra perçin veya kaynak yapılır.
13) CİHAZLARIN GÖNDERİLMESİ VE İADESİ:
a) Test istasyonuna
gönderilecek cihazlar için adres;
T.C. Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden
Dairesi Başkanlığı
Alevsızdırmazlık
Test İstasyonu
TTK İşgüvenliği ve Eğitim Daire
Başkanlığı
Baştarla
Mahallesi -
Bülent Ecevit Caddesi - 67040/ ZONGULDAK
b)
Bütün cihazların
nakliye masrafları ödenerek gönderilmelidir.
c) Testin
tamamlanmasından sonra, eğer cihazların geri götürülmesi için bir anlaşma
yapılmış ise, cihazlar müracaat formunda yazılı olan adrese gönderilecek ve
ortaya çıkacak nakliyat masrafları müracaatçı tarafından ödenmesi için talep
yapılacaktır.
14) ÖDENMESİ GEREKEN ÜCRETLER:
a) Ayrı tip ve ebattaki
cihazlar için "müracaat" yapıldığında her bir tip ve ebat için tescil ücreti
olarak 500 TL (Beş yüz TL) ödenecek olup, bundan bir tek tescil ücretinin
yeterli olduğu "bir grup cihaz" durumu hariçtir.(Bak Ek 6,7).Evvelce sertifika
almış bir cihaz halinde ilave sertifika almak için yapılan müracaatta ücret
talep edilmez.Başlangıçta alınan bu tescil ücretleri bu tescil ücretleri iade
edilmemekle beraber müracaat geri alınmaz veya terk edilmemiş sayılmazsa, cihaz
test ve inceleme için kabul edildiğinde ödenmesi gerekecek olan toplam test
ücretine karşılık olarak bloke edilir ve evvelce ödenmiş olan ücret, bu toplam
ücretten çıkarılır.
b) Test için ödenmesi
gerekli ücretler, Ek 7'de gösterilmiştir.Bu ücretler, cihazların brüt hacmine,
test edilecek bölümlerin sayısına ve sertifika alınacak grup veya gruplara
bağlıdır.
c) Eğer evvelden
sertifika alınmış ve bir gaz grubu veya grupların dahil tipteki cihazlar için
sonradan bir başka gaz grubu veya grupları için de sertifika alınmak maksadıyla
müracaat edilirse, talep edilecek ücret yapılacak işe bağlıdır. Genellikle, en
yüksek numaralı gaz gruplarına dahil olacak cihazların sertifika almaları için o
grup için emredilen gazlarda yeniden test edilmeleri
gerekmektedir.
d) İlave sertifika
veya aynı sertifikanın ikinci defa verilmesi (duplicate) için veya özel bir
cismin deneysel ya da başka bir tip testi için veya 3.grup muvakkat rapor yerine
3.grup sertifika talepleri halinde takdir edilecek ücretler Ek 7'de
bulunmaktadır.
e) Bütün ödenmesi
gerekli ücretler öncelikle, para havalesi vasıtasıyla şu adrese
gönderilmelidir.
T.C. Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden
Dairesi Başkanlığı
Alevsızdırmazlık
Test İstasyonu
TTK İş güvenliği ve Eğitim Daire
Başkanlığı
Baştarla
Mahallesi -
Bülent Ecevit Caddesi - 67040/ ZONGULDAK
T.C.
Ziraat Bankası Yenişehir Şubesi
- ANKARA
Hesap No:
bu
şekilde yapılan tüm ödemeler karşısında bir makbuz veya alındı belgesi
alınmalıdır.
15) TEST İSTASYONUNDA MÜŞAHADE:
Arzu edildiği takdirde önceden, Zonguldak'taki Test İstasyonu Müdürlüğü ile yapılacak anlaşma vasıtasıyla, müracaatçı, cihazın testinde hazır bulunabilir.
16) SERTİFİKA İÇİN TESTLER:
a) Cihaza test
yetkilisi tarafından uygulanacak olan normal (rutin) test yöntemi Ek 8'de
açıklanmıştır.Bu testler bazı tali hususlar bakımından değişebilir olup, gerekli
görülen yerlerde ilave testler yaptırmak da test yetkilisi
ihtiyarındadır.
b) Müracaatçı, özel
bazı cihazlara bazı testlerin uygulanmasını isteyebilir.(Örneğin hidrolik basınç
testi, sıcaklık artışının tesbit testi vb.)
17) DENEYSEL TESTLER:
"Test yetkilisi" müracaatçıya karşı, tarafların anlaşmaya varacakları şartlar altında ve müracaatçının dizayn geliştirmesine yardım maksadıyla deneysel testleri yerine getirmeyi taahhüt eder.Test sonuçlarına ilişkin bir rapor her ne kadar müracaatçıya verilecekse de, müracaatçı raporu sertifika olarak kullanamaz, ilan vasıtası yapamaz ve bir sertifika yerine geçerli bir belge olarak kabul edemez.
18) SERTİFİKALAR:
a) Orijinal
sertifikalar genellikle cihazın bir örneğinin incelenme ve testine dayanarak
verilecekse de; eğer cihaz o zamandan önce, evvelce adı geçen testleri geçirmiş
bir grubun cihazlarının aynı ise, yalnızca cihazın incelenmesi veya resimlerinin
kontrol edilmesiyle,yani test edilmeksizin de sertifika verilebilir. Orijinal
sertifikaya konu olan cihaza nazaran bazı değişiklikleri olan ve evvelce ilave
sertifika almış olan eşdeğer cihazlar var ise, yine orjinal sertifikaya eklenen
bir listede değişiklikleri belirtmek şartıyla değişik olan cihaz için bu
sertifika geçerli olur.
b) İlave sertifikalar
genellikle resimlerin incelenmesi esasına göre verilse de tekrar test ve
inceleme gayesiyle test yetkilisinin ihtiyarına göre bir numune cihaz da talep
edilebilir.
c) Taraflar arasında
(imalatçı ve satıcı) anlaşmaya varıldığında, satıcının adı altında satılan bir
cihaz için sertifikanın bir kopyası (duplicate) verilebilir. Ancak bu durumda,
müracaat beraberce yapılmalı ve taraflar satılan cihazın sertifikasında yerine
getirilecek şartlar hakkındaki sorumluluğu beraberce kabul etmelidir. Bu hüküm
ilave sertifikalara da uygulanır.
d) Eğer iki veya daha
fazla sayıda imalatçı, aynı dizayna dayanan bir cihaz imal etmek için
anlaşmışsalar, yine taraflar aralarında anlaşmaya vardıkları takdirde, bunlardan
biri tarafından imal edilen cihazın incelenme ve testleri sonunda, bu
imalatçıların hepsine birden sertifikalar verilebilir.Bu gibi hallerde, ilave
sertifika almak için yapılacak başvurularda, cihazın orijinal dizaynındaki
değişiklikler hususunda da mutabakata varılmış olmalıdır.
e) Bir alternatif
olarak gerçek imalatçı, test yetkilisiyle beraber; yalnız başına sahip olduğu
bir sertifikaya ait cihazın markalanmasında; kendi yerine ticari mümessil veya
müşterilerinin isimlerini tescil edebilir.Bu şekilde tescillerin yapılmasındaki
şart ve ücretler Ek 9'da belirtilmiştir.
f) Cihazın sertifika
alabilmesi için orijinal resminin 2 kopyası veya birden fazla resim varsa
bunların iki takımı Test İstasyonuna tevdi edilmelidir.Bu resimler test
yetkilisince alıkonulacaktır.
g) Test yetkilisi
zaman zaman, sertifika almış cihazları belirten bir liste yayınlayabilir veya
diğer bir yolla gerekli neşriyatı yapabilir.Cihazların resimleri veya yapılmış
testlerin sonuçları müracaatçının rızası olmasızın açıklanamaz. Ancak, test
yetkilisi elde edilen sonuçları alevsızdırmaz cihaz konstrüksiyonu biliminde
gelişmeler temin etmek maksadıyla kullanmak hakkına
sahiptir.
h) Alevsızdırmaz
muhafazaya sahip bir cihaza sertifika verilmiş olması; bu cihazın endüstride
uygulanabileceği yerlerde, "Kanuna uygun olarak" kullanılabileceği anlamına
gelmez.
19) SERTİFİKA ŞARTLARI:
Verilen bütün esas
ve ilave sertifikalar aşağıdaki şartlara bağlıdır.
a) Sertifika almış
tipin aynı olan cihazlar, gerek konstrüksiyon gerekse elektriksel karakteristik
bakımdan sertifika almış cihazın eşdeğeri olmalı ve sertifikada öne sürülen bazı
şartlar varsa onları da gerçeklemelidir.
b) Sertifika almış tipin aynı olan cihazlar, test yetkilisi tarafından onaylandığı haliyle ve şunları gösterecek şekilde tanımlanmalı ve bir etiket taşımalıdır:
-İsim ve kısaltılmış isim (monovram) veya sertifikanın verildiği müracaatçının alameti farikası veya test yetkilisince tescil edilen ticari mümessilin alameti farikası;
-Cihazın sertifiye edilmiş tipinin sembolü;
-Sertifika numarası,gaz grup veya grupları numarası ve cihazın kullanılabileceği yanıcı gaz veya buharların grup veya gruplarının işaret edilmesi (NOT:İlave sertifikalar hem orijinal sertifikanın numarasını hem de tali numarayı taşıyacaklardır.Ancak tali numaranın cihazın tanıtma etiketine yazılmasına lüzum yoktur.)
-Bütün sertifikalar zaman zaman incelenecek ve elde edilen tecrübelerin gerekli kıldığı veya arzu edilir gösterdiği bazı değişiklikler test yetkilisince istenebilecektir.Eğer bir değişiklik isteniyorsa, imalattaki dizayn üzerinde tadilat yapabilmek için gerekli süre imalatçıya tanınacaktır.
-Herhangi bir zamanda
sertifika almış tiple o anda imal edilen tip arasında bir fark bulunduğu veya
sertifika tarafından öngörülen özel şartlarla bir uyuşmama durumu tesbit
edildiği veya işaretleme etiketinde bir fark bulunduğu takdirde sertifika iptal
olunabilir.
20) MÜRACATÇININ ATELYESİNDEKİ KONTROLLAR:
Test yetkilisi sertifikada belirtilen konstrüksiyon standartlarına veya müracaatçının belirttiği şartlara uyulup uyulmadığını tahkik etmek gayesiyle gerek imalat safhasında gerek montaj safhasında veya komple herhangibir cihaz üzerinde inceleme yapmağa yetkilidir.
21) ONAY İŞARETİ:
A-Alevsızdırmazlık özelliğinin tanınmasına yardımcı olmak ve cihazın kullanılabilmesini temin gayesi ile, yönetmeliğin Resmi Gazete de neşir tarihinden itibaren, T.C.Enerji ve Kaynaklar Bakanlığı adına bir işaret şekli, onaylanmıştır. Bu işaretin kullanılması Ek IX da adı geçen lisansın alınmasına bağlıdır.İşaretin kullanılması için gereken müracaat ; T.C.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - Maden İşleri Genel Müdürlüğüne yapılmalıdır.
B-Alevsızdırmaz bir muhafazanın bir sertifika almış olması , işaretin kullanılmasını intaç etmez.Bu işaret ancak bir lisans almakla kullanılabilir.Sertifikanın geri alınması halinde; sertifikası alınmış cihaza uygulanan “işareti kullanma lisansı “ da geri alınacaktır.
22) ŞARTLARIN KABULÜ:
Bir müracaatçının, cihazına sertifika almak için müracaatı halinde, o kimsenin bu yönetmelikteki bütün şartları kabul ettiği farz olunur.
Madde 23 ve 37 arasındaki bölüm ”Kendinden Emniyetli Cihaz ve Devreleri” nin Test ve Sertifika İşlemleri ile ilgili olup; ilgili Resmi Gazete’den bulunabilir.
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
38-) YÜRÜTME:
Bu yönetmelik hükümleri ” T.C. Enerji ve Tabii kaynaklar Bk.lığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü “ tarafından yürütülür.
39-) YÜRÜRLÜK :
Bu yönetmelik hükümleri Resmi Gazete’de ilanı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
EKLER
EK-1
Alevsızdırmaz bir muhafazanın tarifi
EK-2
I, IIA, IIB ve IIC gaz grupları için max. Açıklık ve Çapsal Kleranslar
EK-3
Test için müracaat formları
EK-4
Ticari Mümessiller veya Ticari Müşteriler; Adların Tescili
EK-5
Resimlerin Hazırlanmasına İlişkin Notlar
EK-6
Genel Dizaynları aynı fakat büyüklükleri farklı bir grup cihaz içinde, test edilecek cihaz cinslerinin seçimi
EK-7
Test ve sertifika için ücretler
EK-8
Rutin test metodu
EK-9
ALSz Onay İşareti
EK-10
Maximum deneysel emniyet açıklığını tayin için kullanılan metodun özel açıklaması
EK-11
ALSz Muhafazada sıcaklık
EK-12
Dış Devre Bağlantısı
EK-13
Alevsızdırmaz Muhafaza Sertifikasınınn Anlam Sahası
TEST İÇİN TALEP EDİLECEK ÜCRETLER
( Ücret tarifesi 30.04.1982 gün ve 17680 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmış olup; her yıl başında günün koşullarına göre yeniden belirlenmektedir.)