Arama Kurtarma

Yeraltı Maden İşletmelerinde Arama Kurtarma ve TTK

İş Sağlığı Güvenliği ve Eğitim Daire Başkanlığına bünyesinde bulunan Merkez Tahlisiye İstasyonu Alman Drager firması ile işbirliği ile 1938 yılında kurulmuştur. 88 yıldır başta kurumumuz olmak üzere ülkemiz yeraltı madenciliğine hizmet verilmektedir.

Kurumumuzun kurtarma, ocak yangını, göçük açma, enkaza girme, gazla mücadele konularındaki uzmanlığı sebebiyle, ülke genelindeki birçok kamu ve özel maden işletmelerine tahlisiye ve kurtarma eğitimi ile acil durumlarda kurtarma hizmeti vermektedir.

Ayrıca ;

1. Kurumumuzda 6 tahlisiye istasyonunda bulunan BG 4 tahlisiye cihazlarının periyodik bakımları,

2. Maden işletmelerinde, kullanılan yer altı gaz ölçüm ve gaz izleme cihazlarının tamir bakım ve kalibrasyonu,

3. Kurumumuzda görev yapan 778 tahlisiyecinin 6 ayda bir tekamül kurslarını ve yeni tahlisiyeci olacakların haftalık tahlisiye kurslarını yıllık ders programı çerçevesinde vererek yetiştirmek,

4. Müesseselerimizde bulunan yer altı sıhhiye ve Oksijenli Ferdi Kurtarıcı Maske(OFK) değişim istasyonlarının periyodik denetimleri ile yangın bekleme barajlarının denetimleri,

5. Ölümlü veya yaralı kazalanmaların ilgili Bakanlıklara bildirimi,

6. Grizu ve/veya kömür tozu infilakı, gaz ve/veya kömür degajı yangın, sel, su baskını vb. gibi büyük çaplı olağan üstü olaylarda tahlisiye cihazlı olarak müdahale edilmesi, ekiplerin hazırlanmasını sağlamak, kaza raporu düzenlemek.

Geçmişten geleceğe bir köprü görevi gören TTK Kurtarma 1938 yılından günümüze kadar Türkiye genelinde 25.000’in üzerinde kurtarıcı yetiştirerek erişilmesi güç bir rekorun sahibi olmuştur. Tahlisiyecilik için; teknoloji, cesaret ve fiziki güç gerek şart olmakla beraber, gerek ve yeter şart için; disiplin, bilgi, tecrübe, motivasyon, ekip çalışması ve insani değerlerin birlikte yoğrulması gerekmektedir.

Maden kazalarına müdahale, sıradan bir arama kurtarma faaliyetinden çok daha öte; gaz kimyası, havalandırma mühendisliği ve yer altı mekaniği bilgisi gerektiren üst düzey bir uzmanlık alanıdır. Kurumumuz bu alanda Türkiye’nin “Merkez Okulu” konumundadır.

Yeraltı maden işletmelerinde, ocak atmosferinin yoğun olarak zehirli ve boğucu gazlar ihtiva ettiği, yüksek sıcaklık ve tehlikeli durumların bulunduğu ortamlara, can ve malzemeyi kurtarmak için görevlendirilmiş ve çeşitli madencilik sanatlarından seçilmiş özel olarak eğitilmiş kişilerdir.

Merkez Tahlisiye İstasyonu Yetki ve Görevleri

Grizu veya kömür tozu patlaması, ocak yangını gibi büyük çaplı olağanüstü olaylarda tahlisiye cihazlı olarak müdahale etmek, göçük açmak ve kaza raporu düzenlemek.

1. Eğitim: Havzamızdaki rödövanslı sahalarda ve ülke çapında faaliyet gösteren yer altı maden işletmelerinde bulunan tahlisiyecilerin yetiştirme ve tekrar kurslarını ders programları çerçevesinde verir.

2. Sertifikalandırma: Tahlisiyeci belgesi ve cihaz bakımcı eğitimi verme ile sertifikalandırma konusunda tam yetkilidir. Mevzuat gereği zorunlu olan 6 aylık tekamül (geliştirme) kursları kesintisiz olarak bu birim tarafından verilir.

3. Bakım ve Kalibrasyon: Havza genelindeki 5 müessese müdürlüğünde bulunan tahlisiye istasyonlarındaki cihazların periyodik bakımlarını yürütür. Ayrıca maden işletmelerinde kullanılan yer altı gaz ölçüm ve gaz izleme cihazlarının tamir, bakım ve kalibrasyonunu yapar.

4. Lojistik: Havzanın ihtiyacı olan gaz ölçüm cihazları kalibrasyon tüplerini ve tahlisiye cihazlarında kullanılan yedek malzemeleri bünyesinde bulundurur. Deprem sonrası müdahale ekipmanlarına sahiptir.

5. Eğitim ve Deneyim Ocağı: Tahlisiye eğitim ve tatbikatlarını gerçeğe en yakın şekilde uyarlamak için kullanılan eğitim ve deneyim ocağına sahiptir.

Yasal Zorunluluk

1. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

2. Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

3. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

4. TTK Tahlisiye İstasyonu ve Tahlisiyeciler Yönergesi

5. TTK Beden Gücü Yönergesi

Mevzuatlar gereğince, 10 kişiden az olmamak üzere yer altında çalışan personelin en az %3’ünün aktif tahlisiyeci olması yasal bir zorunluluktur.

Kurtarıcı Olabilecek Kişiler

Tahlisiyeci olarak yetiştirilecek personelin:

1. En az 3 ay boyunca yer altı işlerinde çalışmış olması,

2. İlk kez tahlisiyeci olarak yetiştirilecek personelin 40 yaşından gün almamış olması,

3. Sağlık kurulu raporu ile sağlam olduğunun belgelenmesi (Görme, Hareket Sistemi, Genel Cerrahi, Dahiliye ve Psikiyatrik Sistem kontrolleri dahil) gerekmektedir.

Sağlık raporu sonucunda personelin:

1. Solunum ve dolaşım organları sağlam,

2. Kan basıncı normal,

3. Sinir ve akıl hastalığı bulunmayan,

4. Alkol ve toksin alışkanlığı olmayan,

5. Zührevi ve deri hastalığı bulunmayan,

6. Kulak zarı sağlam ve duyma noksanlığı olmayan,

7. Görme kusuru bulunmayan nitelikte olması şarttır.

Tahlisiyeciler; kriz anındaki soğukkanlılıkları, tahammül kabiliyetleri ve ekip çalışmasına yatkınlıkları göz önüne alınarak ocak idaresi tarafından seçilir. Tahlisiyeci olacak kişilerin mekanik, elektrik veya yapısal çözümler üretebilmesi amacıyla nezaretçi, pano ayak üretim işçisi, marangoz, betoncu, ajustör, elektrikçi, sağlık personeli, tekniker ve mühendisler arasından özenle seçimi yapılır.

Kaza ihbarı alan tahlisiyeciler, en kısa zamanda tahlisiye istasyonuna gelerek ekipleri oluştururlar. Tahlisiye çalışmalarında kullanılacak malzeme, teçhizat ve bunların yedeklerinin 2 kat fazlasını yanlarına alarak görev yerine giderler ve tahlisiye planına göre geçici tahlisiye istasyonunu kurarlar.

Geçici istasyonda olayın gelişimine göre bir veya birkaç tahlisiye ekibi hazır bulundurulur. Tahlisiye ekipleri çalışmaya başlamadan önce işin türü, kapsamı ve uyulması gereken kurallar hakkında bilgilendirilir.

Madenlerde meydana gelebilecek kazalara hızla müdahale edebilmek amacıyla Merkez Tahlisiye İstasyonu bünyesinde 1 adet kapsamlı müdahale aracı yer almaktadır.

Afetlerde Arama-Kurtarma ve TTK

TTK Yer altı Maden işletmeciliğinin 170 yılı aşkın üretim tecrübesi bulunmaktadır. TTK’nın tarihinde yaşadığı büyük madencilik kazaları ile bu kazalardan elde ettiği acı tecrübeler vardır. TTK, yetiştirdiği 25.000 üzerindeki kurtarıcıları ile başta yeraltı maden işletmeleri olmak üzere acil durum ekiplerini eğitmekte ve bu ekiplerin kullanacağı ekipmanların periyodik bakım, kalibre ve testlerini yapmaktadır.

Zonguldak Taşkömürü Havzası’nın eğimli, derin ve gazlı jeolojik yapısı, TTK çalışanlarının yer altı göçükleri, ocak yangınları ve gazla mücadele konusunda doğal birer uzman haline gelmesini sağlamıştır. Yeraltı madenciliğinde kullanılan özel tahkimat (bağ tertibatı, domuzdamı vb.) metotlarının deprem enkazlarına başarıyla uygulanması, madencilerin ulusal afetlerde hayati roller üstlenmesini sağlamıştır.

Maden işçilerimiz ve tahlisiyecilerimiz, Türkiye’nin yaşadığı her büyük afette en ön safta yer almıştır:

1. 1999 Marmara Depremi: Yüzlerce canın kurtarılmasında madenci tahkimatı ilk kez kullanılmıştır.

2. Van ve Elazığ Depremleri: Enkaz içi hızlı koridor açma operasyonları yürütülmüştür.

3. Kahramanmaraş Merkezli Depremler (11 İl): TTK’nın tüm müesseselerinden binlerce madenci sahaya inmiş; betonun mekanik olarak kesilemediği en riskli noktalara madenci koridorları açarak yüzlerce can kurtarmıştır.

Arama kurtarma ekipleri enkazı dışarıdan kazarak veya kırarak ilerlerken, TTK ekipleri madencilikteki “Domuzdamı” ve özel ahşap tahkimat yöntemlerini kullanır. Enkazın içine doğru tavanı ve yan duvarları ahşap bloklarla destekleyerek güvenli bir koridor (galeri) açarlar. Bu yöntem, artçı depremlerde enkazın tamamen çökmesini engeller ve kurtarıcıların hayatını riske atmadan metrelerce içeri girmesini sağlar.

Arama Kurtarma Faaliyetleri

Kurumumuz bünyesinde oluşturulan Acil Durumlarda görev alacak ekipler, konunun uzmanı birimler tarafından standart; kurtarma, tahkimat yapma, enkaza girme, gazlı ortamlarda çalışma, kurtarma esnasında kullanılacak ekipmanlar ile ilk yardım konusunda eğitime alınmış, ehliyetli, en az yılda bir kez tekamül kursundan geçirilmiş kişilerden oluşmaktadır.

Depremler sonrası TTK 132’si teknik eleman olmak üzere 1800 kişilik Acil Durum Ekipleri kurmak ve olası acil durumlar için bu ekipleri özel ekipmanlarla eğitmek üzere Acil Durum Ekipmanları satın almıştır.

Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) çerçevesinde, “Arama Kurtarmada Hedef 100 Bin Projesi” kapsamında kurumumuz bünyesinde toplam 3.000 madenciden oluşan hafif kentsel arama ve kurtarma ekipleri kurulmuştur. Bu ekipler müesseselerimizde kurulu olan parkurlarda özel olarak eğitilmekte ve olası bir afete hazır bulundurulmaktadır.

Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında AFAD ekipleri ile birlikte tatbikatlar yapılmaktadır.

Afetlere en kısa sürede müdahale edebilmek amacıyla 1 adet tam donanımlı TTK Kentsel Arama Kurtarma Aracı ile ekiplerin dinlenme ve barınmasını sağlamak için açılabilir, 24 yataklı mobil yatakhane bulunmaktadır.

Kentsel Arama Kurtarma Ekipman Listesi

1. Duvar Arkası Görüntüleme Cihazı

2. Delsar Akustik Dinleme Cihazı

3. Yılan Kamera

4. Hidrolik Kurtarma Seti

5. Mini Şarjlı Kesici

6. Hava Yastığı Seti

7. Beton ve Demir Kesme Motoru

8. Benzinli Hızar & Tilki Kuyruğu

9. Elektrikli Spiral Kesme

10. Elektrikli Kırıcı ve Deliciler 1. Holigan Seti (5 Parça)

2. Calaskal & Tripod Seti

3. Havalandırma Fanı

4. Akülü Darbeli Vidalama / Somun Sıkma Makinesi

5. Jeneratör & Makaralı Uzatma

6. Tam Vücut Emniyet Kemerleri

7. Karabinalar

8. Şok Emiciler & Çoklu Ankraj Plakası